IPB

სტუმარი ღვთისაა ( შესვლა | რეგისტრაცია )

დახმარება   ძებნა   წევრები   კალენდარი

 Forum Rules წესები
17 გვერდები V  < 1 2 3 4 5 > »   
გამოხმაურება  ახალი თემა
> ქართული მითოსი, ხალხური თქმულებები, და მათი ანალოგიები სხვა მითებში
tmt
post Nov 15 2009, 08:26 PM
წერილი #31


Advanced Member
***

ჯგუფი: მოდერატორი
წერილები: 870
რეგისტ: 21-June 08
წევრის ნომერი: 350



გაცი და გაიმი

ქართულ მითოლოგიაში ღვთაებები, რომლებსაც ქრისტიანობის გავრცელებამდე სცემდნენ თაყვანს. კერპები ქართველებს თავიანთი პირვანდელი სამშობლოდან არიან-ქართლიდან მოუტანიათ. გაცზე და გაიმზე ცნობები მხოლოდ ხელნაწერებშია შემონახული. ამ ხელნაწერების თანახმად, გაცის ოქროს კერპი და გაიმის (გას) ვერცხლის კერპი არმაზის და ქართული წარმართული პანთეონის სხვა ღვთაებების კერპების გვერდით იდგა და ქრისტიანობის გავრცელების შემდეგ განადგურდა. ხელნაწერ ტექსტებში გაცი და გაიმი “ყველაზე იდუმალის გამგეებად” მოიხსენიება.
 
 
tmt
post Nov 15 2009, 10:40 PM
წერილი #32


Advanced Member
***

ჯგუფი: მოდერატორი
წერილები: 870
რეგისტ: 21-June 08
წევრის ნომერი: 350



მირსა - მითრა

http://church.ge/index.php?showtopic=3224&st=20
ქრისტიანობი წინამორბედ ღვთაებათა შორის ძველ მსოფლიოში უპირველესი ადგილი ეჭირა ღვთაება მირსას, ანუ მითრას.
მითრაიზმი წარმართული მოძღვრების უკანასკნელი და უძლიერესი სიტყვა იყო. მისი მკვლევარნი ერთხმად გვარწმუნებდნენ, წარმართულ მსოფლიოს ქრისტიანობა, რომ არ მოვლენოდა, კაცობრიობა მითრას იწამებდაო...
უძველესი ცნობები მითრას შესახებ დაცულია ინდოელტა "რიგვედაში", სადაც ის მოხსენებულია მთავარ რვთაება-ვარუნასთან თითქმის განუყრელად. მას უწოდებდნენ ვარუნამითრას, ან მითრავარუნას, რომელიც ნათელისა და ბრჭყინვალე ცის ღვთაებად იყო აღიარებული და აგრეთვე ყოველგვარი სიკეთისა და სიცოცხლის წყაროდ მიჩნეული ეს ტყუპი ღვთაება ყოვლის მცოდნე და მხილევლია. ორივე ერთ ეტლში სხედან, ერთს ფიქრობენ, ცრუსა და მატყუარას სასტიკად დევნიან. სამყაროსაც ერთად განაგებენ. მზე ვარუნა მითრას თვალად ითვლებოდა და მისი გამოხატულების სიმბოლო იყო...
ძველ სპარსეთში მითრას კულტი განსაკუთრებით აქემენიდების დროს გაძლიერდა: ის მხედართა მფარველ ღვთაებად იყო აღიარებული და მის სახელწოდებას თვით ირანის მეფეები და სარდლებიც ატარებდნენ...ამიერიდან მითრა ირანის მფეების მფარველ ღვთაებად იქცა. მის სახელს ფიცულობდნენ და ცხენებს სწირავდნენ. ირანის სამეფოს წინ მიუძღვოდა მითრასადმი შეწირული ეტლი, რომელშიც 6თეთრი ცხენი იყო შებმული. ამიტომ სადაც ირანის ძლევამოსილი ჯარი შედიოდა, იქ მას თავისი მფარველი ღვთაების მითრას კულტიც თან შეჰქონდა და მაზდეანობასთან ერეთად მითრაიზმსაც ავრცელებდა.
ამიტ აიხსნებოდა ის გარემოებაც, რომ მითრას კულტი ასე სწრაფად ვრცელდებოდა მცირე აზიაში, განსაკუთრებიტ პონტოსა და კაბადოკიაში.სადაც ბატონობდნენ ირანის არისტოკრატები და სადაც მითრას კულტურისა და ადგილობრივი ღვთაებათა ერთგვარი გადაჯვარედინება მოხდა.კსბადოკიიდან მითრას კულტი მთელს მსოფლიოში სწრაფად ვრცელდებოდა.
მითრას კულტი გავრცელებული იყო ძველ სომხეთში და მას "მიჰრს" ეძახდნენ. სომხური მიჰრის ღვთაებრიობის ხილული განსახიერება იყო ორგვარი: "არეგ-აკნ" მზის თვალი-ორმუზდის თვალი ან ხილული მზე.. მეორე "ლუსინ" მთვარე, რომელსაც მოსე ხორენელი "ცეცხლის დას" უწოდებს.
არსებობდა თუ არა წარმართულ საქართველოში მითრას კულტი?მართალია ასეთი სახელწოდები ღვთაება არ იყო, მაგრამ მაინც უნდა ვივარაუდოთ, რომ მითრაიზმის რწმენა საქართველოშიც იყო გავრცელებული, რადგან მჭიდრო კავშირი გვქონა აღმოსავლეთ კულტუროსან ერებთან.
ქართულ უზველეს მატინეში "მოქცევაი ქართლისაი", ქართველ მტავარ ღვთაებად არმაზია მოხსენებული, იგივე "აჰურამაზდა". ღვთაება არმაზისა და ცეცხლის თაყვანისცემის კულტის არსებობა საქართველოში, თავისთავად ჰგულისხმობს, მითრას რწმენის ჩვენში არსებიბას, , რომელიც აჰყრამაზდის მეორე პირად ითვლებოდა...
აჰურამაზდას განუწყვეტელი ბრძოლა ბოროტი ღვათაების არიმანის დასათრგუნად, უმთავრესად დამყარებული იყო იმ კეთილ გენიებზე და სულებზე , რომლებსაც იაზატებს უწოდებდნენ მათ შორის პირველობდა მითრა (სამყაროს გამგებელი და მებრძოლ ლაშქართა სარდალი) და ათარი (უხილავი წმინდა ცეცხლი). ამ ორივე კეთილი გენიის კულტი ქართულ ხალხურ რწმენაში დღემდე იყო დაცული. მა. დიდმარხის აღება ღამეს სამეგრელოში ასრულებდნენ სალოცავ "ჟინი ანთარს" (ზეციერი ანთარი). კერაზე აცხობდნენ ოთხკუთხა მოზრდილ ყველიან კვერს, რომელსაც ჯერ სუროს ფოთლებში შეახვევდნენ და შემდეგ ზედ ნაღვერდალს დააყრიდნენ. ვახშმის წინ ოჯახის უფროსი მამაკაცი კერასთან მივიდოდა, ნამცხვარს ნაცარსა და სუროს მოაცლიდა, კვერს ზედ კერაზე ოთხკუთხედ ნაჭრებად დაჭრიდა და ვედრება წარმოთქვამდა:
ზეციერო ანთარო, ბატონო-გამარჯვებულო!
ჩემი საქონელი შენ გაამრავლე!
ასობით ვიჭერდე და არაფერი
აკლდებოდეს, უშობელსა და
ხბოიანს ვერ ვარჩევდე ისე.

მიტრას კულტის ჩვენში არსებობას მოწმობს დას. საქართველოში დაცული ერთი ფრიად საყურადღებო სალოცავი, რომელსაც მეგრელები "მისრობას", ან "მირსობას" უწოდებენ, სვანები-"მეისარბ"-ს და გურულები "მოისარობას".
მირსობას მეგრელები დიდი მარხვის დაწყებამდე იხდიან. საგანგებოდ ასუქბენ ღორს ("ომირსე"). მირსობა დღეს, ხუთშაბათს (მეგრ.ცაშხა), ოჯახის უფროსი ამ ღორს კერის გარშემო რამდენჯერმე შემოატარებს შემდეგი ლოცვით: დღეს მირსობის მობრძანებავ! მე და ჩემს ცოლსა და შვილს ბედი მიეცი, ბედნიერად ამყოფე, ყოველი ალიანი და ჩალიანი (სიავე) გაუქარვე, ყოველივე ავი ზნისაგან, წყლისაგან შენ დაიცავი, შენ სახელდალოცვილო.
ლოცვის დასასრულს ღორს დაკლავენ. შემდეგ ოჯახის დიასახლისი, ოჯახის თითოეული წევრისთვის ორ-ორ მრგვალ კვერსა და კვერცხს მოხარშავს. სადილის წინ ოჯახის წევრები, უფროს-უმცროსობით კერასთან მდგარ ტაბლასთან მივლენ და სათითოდ თავიანტ კვერცხებსა და კვერებს. თვალებზე მიიფარებენ, თან ატრიალებენ და შემდეგ ლოცვას წარმოსთქვამენ: წმ. მირსა დღეს ვლოცულობ! ჩემი თვალის სიმრთელისათვის, კვერით და კვერცხით, ავი თვალის ტკივილი, ავი თვალის დაწირპლვა შორს გამიქარვე. მთაზე ბუზი მიფრინავდეს ჩემს თვალს დაანახვე, მტაზე წიანჭველა მიცოცავდეს, ღმერთო, ჩემს თვალს დაანახვე, ჩემი თვალის ნაქნარით ცემი გული გაახარე.
ამ ლოცვის დასასრულს კვერსა და კვერცხს იქვე შეწამენ.
მაგრამ მირსობის ეს რიტუალი უფრო კარგად და სრულად დაცულია მთიან სამეგრელოში, ჩხოროწყუს სამ სოფელში: გოდოგანში, გარახაში და ჯუმითში. მირსობა დღეს ამ სამ სოფელში იმართებოდა ხატობა, რომელსაც "ჯეგე" ან "ჯგეგე-მისარონი" ეწოდება.
სოფ. გოდოგანი კურზუს თემშია და აქ ერთ მაღალ გორაკზე აშენებულია პატარა ეკლესია. რომელსაც "ჯეგე-მესარონს" უწოდებენ. დგეობა იმართება თებერვალში, 2კვირით წინ ყველიერამდის და სალოცავათ წინათ დიდძალი მხვეწარი მოდიოდა თურმე, განსაკუთრებით ის გვარები, რომალთა ფუძის ან გვარის (ჯინჯიში ხატი) ხატად იგი ითვლებოდა.: ფიჩხაია, ბერულავა, ჩარგაზია, მიქაია, გოგუა, ლაშხია, ნაჭყებია, აშორდია, ფონია, კვაშილია, გაბედავა, არაჰამია და სხვა. ჩარგაზიასა და ნაჭყებიას გვარიდან ირჩევდნენ ნათეებს, რომლებიც ხატს ამწყალობნებდნენ. მირსობა დღეს გოდოგანში ომირსე ღორს კერის გარშემო სამჯერ შემოატარებდნენ და ჯეგე-მისარონს შესთხოვდნენ ოჯახის კეთილდღეობას. ომირსე ღორის ხორცის ჭამა დაღამებამდის არ შეიძლება. დილით კი მოხარშული კვერცხებითა და კვერებით თვალის საღობაზე ჩვეულებრივი წესით ლოცულობენ და შემდეგ ყველანი მიდიან ჯეგე-მისარონის ეკლესიაში, სადაც წინათ ასრულებდნენ სხადასხვა რიტუალს, ლოცვა-ვედრებას, რომელსაც მოჰყვებოდა ცეკვა-თამაში, სიმღერა და სხვა გართობანი. საღამოს მლოცავი სახლში მიდის. ოჯახის უფროსი ომირსე ღორით დაილოცებოდა, გაშლიდნენ სუფრას და რორის ხორცს სჭამდნენ.
ამ დღეს სალოცავად მოდიოდნენ გამოთხოვილი ქალები, რომელტა ფუძის ხატად ჯეგე-მისარონი ითვლებოდა. მათ ტან მიჰქონდათ სანტელ-საწირი და დაკლული ღორები. აქ გვარის ნატეები ამწყალობლებდნენ და შემდეგ შვილდში გამოატარებდნენ.
ვისაც შეთქმული ჰქონდა, იგი ჯეგე-მისარონს ღამეს უთევდა. მოჰყავდათ სულიტ ავადმყოფნი და თვალით სნეულნი. მათ მისარონის ხატის წინ დააწვენდნენ "ხატიში ითონჯირაფა", ღამეს ათევდნენდა ევედრებოდნენ ავადმყოფის განკურნებას.
თვალის სნეულების საწირში მიჰქონდათ ორი სანთელი, ორი კვერი, ორი კვერცხი და თეთრი ფულები. მუხლმოყრით ეკლეისას სამჯერ შემოუვლიდნენ და ევედრებოდნენ თვალის საღობას.
ასეთივე ხატობა იციან სოფელ გარახაში. თებერვალში, მირსობა დღეს გარახის წმ. გიორგის ეკლესიაში წინათ იმართებოდა ჯეგე-მისარონის დიდი ხატობა. ამ ხატის ყმებია: მაფორია და უბირია. ნათეებსაც ამ გვარიდან ირჩევდნენ. აქც თვალით სნეულნი და სულით ავადმყოფნი მოჰყავდათ. შეხვაწილები ხატს სწირავდნენ თვალის სანთელს, რომლების წარმოადგენდნენ თვალის კაკლისოდენა სანთლის რგოლებს. გარახიდან გათხოვილი ქალები მოდიოდნენ საწირით, დაკლული ღორებით, ლოცულობდნენ და ნათეები შვილდში გაატარებდნენ.
გარახასა და ჩხოროწყუს მახლობლად მდებარეობს სოფ. ჯუმითი. აქაც ასევე იცოდნენ წმ. გიორგის ეკლესიაში დიდი ხატობა
.
 
 
tmt
post Nov 15 2009, 10:41 PM
წერილი #33


Advanced Member
***

ჯგუფი: მოდერატორი
წერილები: 870
რეგისტ: 21-June 08
წევრის ნომერი: 350



სოფ. ჭგვინთთან არის სოფ. ჯიხაშკარი. აქ დღესაც დაცულია სამლოცველო. ადგილი მისარონ-კარი. მას უჭირავას საკმაოდ მოზრდილი და გაშლილი ფართობი., რომელიც დაფარული ცაცხვის და მუხის ხეებით. შუა მოედანზე დგას ხის პატარა სამლოცველო და მას ჯეგე-მისარონს უწოდებენ. ნააღდგომევს ახალკვირის სამშაბათს მისარონ-კარში იმართებოდა ხატობა, სადაც სალოცავად მოდიოდნენ: ზარანდიები, შენგელიები და ჩარგაზიები., რომელთა საგვარეულო ხატად "ჯინჯი ხატად" იგი ითვლებოდა. ხატობა დღეს რიგის მიხედვით ამ საგვარეულოდან ერთ-ერთი ოჯახის უფროსი მისარონ კარზე მიიყვანდა კერატს, დაილოცებოდა გვარის კეთილდღეობაზე., შემდეგ ღორს იქვე დაკლავდა და ხორცს მლოცველებს გაუნაწილებდა. ღორის ტავს კი გადაულოცავდა იმ მეკომურის უფროსს, რომელსაც რიგით მეორე წელიადს ჯეგე-მისარონისათვის კერატი უნდა დაეკლა...
ჯეგე-მისარონის სამლოცველო იყო აგრეთვე სოფ. გეჯეთში. თებერვალში მირსობა დღეს სალოცავად მოდიოდნენ გეგენავები და ალასანიები და შესთხოვდნენ: თვალის სისაღეს, ყურის, თავის და წელის ტკივილისაგან განკურნებას. ხატს სწირავდნენ: მძივებს, ფულს, ნემსებს, ფერად ძაფებს და სხვა...
მირსობას სვანებიც იხდიან, რომლების თავიანთ "მეისარიბს" დიდი ზეიმით ეგებებიან. მეისარობა სვანეთში თითქმის ორ კვირას გრძელდებოდა და ყველიერის ორშაბათს თავდებოდა. მეისარობის პარასკევს ოჯახის უფროსი ამ დღისათვის საგანგებოდ გასუქებულ ღორს ან ხარს ჰკლავს, სულ ერთია რომელი იქნება, რომლის ხორცის ჭამა დალოცვაზე აკრძალულია. შემდეგ ოჯახის თითოეული წევრისათვის თვალის კაკლის ზომის და ფორმის თვალის კვერებს აცხობენ. მეორე დრეს, შაბატს ოჯახის უფროსი სამეისარიობო ღორსა და კვერებს თაბახზე დაალაგებს და შემდეგ ლოცვას წარმოთქვემას.: ხატო მეისარისაო, შენ სეგვეწიე და მოგვეხმარე, თვალების ჭირი მოგვაშორე, კაცების მშვიდობით გაგვახარე, საქონელი გაგვიმრავლე...
მეისარიობის დასასრულს, კვირა საღამოს ოჯახები ერთად შეიკრიბებიან, მიაქვთ თავიანთი სურსათი და, გაშლიან საერთო სუფრას და დაროს მხიარულად ატარებენ გათენებამდის. რაც მეისარიობის ტაბლაზე დარჩება, ყველაფერს გაინაწილებენ და სახლებში წაიღებენ.


მეისარიობის მომდევნო შაბათს ზემო სვანეთში ასრულებენ "ლიღუ-მესარის"-ის რიტუალს: აცხობენ კვერებს და "დარეცხან დედეშ"-ს (ცისას) ევედრებიან შინაური პირუტყვის მფარველობას.
ამ სალოცავს გურიაშიც სცემენ თაყვანს და მას "მოისარიობას" უწოდებენ. უფროსი ცომს მოზელს, შემდეგ მას ორ პატარა გუმდას მოსწყვეტს და ოჯახის წევრებს სათითაოდ გამოიძახებს. თითოეულ მათგანს ამ ცომის გუნდებს ორვიე თვალის გარშემო შემოუტრიალებს და თან მოისარს შესთხოვს მათი თვალის საღობას. შენალოც გუნდებს სუფთა წყალში ცაყრის., ცომის გუნდებიან წყალს კი მდინარეში ჩაღვრის.
კვერცხი, როგორც სიცოცხლის სიმბოლო, მითრას მიმდევართა შორის ღვთაების სიმბოლოდ იყო აღიარებული. ამის შესახებ "ვედაში" ნათქვემია, რომ მითრა მზე თვალი ღვთაებისა, კვერცხისაგან შობილი დიდად ეხმარება "სევითრებს" (კეთილ სულებს) ბოროტების დათრგუნვაში.


წერილი შეიცვალა. tmt: Nov 15 2009, 10:43 PM
 
 
tmt
post Nov 15 2009, 10:43 PM
წერილი #34


Advanced Member
***

ჯგუფი: მოდერატორი
წერილები: 870
რეგისტ: 21-June 08
წევრის ნომერი: 350



მირსობის რიტუალში ფრიად საყურადღებო მოვლენას ღორის მსხვერპლად შეწირვა წარმოადგენს.. წარმართულ საქართველოში ღორი წმ. მუხასთან დაკავშირებულ ტოტემათ ითველობოდა და ის ღვთაებისადმი იყო შეწირული. მითრაც ხომ მზისა და სინათლის ღვთაება იყო, რომლის წმინდა ცხოველთა შორის ღორის ტოტემსაც საპატიო ადგილი ეჭირა.
ამსთან აღსანიშნავია, რომ დას. საქართველოში მირსობას თებერვალში იხდიან, როგორც ეს აღმოსავლეთ ქვეყნებში იყო მიღებული. ძველ ქართულ წარმართულ კალენდარში თებერვალს ეწოდება მიჰრაკნისა, ანუ "მიჰრაკანი", ე. ი. მიჰრას, ანუ მირსას თვე. საგულისხმოა ისიც, რომ თვით ქართველი მეფეებიც მითრას სახელს ატარებდნენ. მაგ. მიჰრდატი ფარსმან მეფის შვილი; მიჰრანი ანუ მირიანი, ქართლის პირველი ქრისტიანი მეფე; მიჰრანი ქართლის პიტიახში.

მითრა, როგორც მეომართა ღვთაება და მზლეობის სიმბოლო, მეტად მიმზიდველი უნდა ყოფილიყო ქართველი მხედრობისათვის. ამას მოწმობს ქართული ხალხური ეპოსი, რომელშიც წითელი ზოლივით გატარებულია კეთილსა და ბოროტ ძალებს შორის დაუსრულებელი ბრძოლები, დევ-გმირთა სახით.
ამგვარე ეპიური ხასიათის ნიმუშს წარმოადგენს ქართული უძველესი სარწ,უნოებრივი თქმულება ამირანზე. პროფ. ივ. ჯავახიშვილმა ამირანის სახელწოდების შესახებ სამართლიანად ღანიშნა, რომ "სომხურ ხალხურ თქმულებაში, რომელიც ქართული ამირანის შესატყვისია, გმირს ჰმერი ჰქვია. ამიტომ შესაძლებელია ქართულ თქმულებაში თავდაპირველად გმირის სახელს ბგერა "ჰაე"-ეც ჰქონდა და იქნებ "ამიჰრანად" გამოითქმოდა, რაც თავის მხრივ "მიჰრას", "ამტრანს", მითრას უდრისო"...
ერთი სიტყვით აქ მოყვანილი რიტულური წესები და ისტორიული ფაქტები, მოწმობენ, რომ წარმართულ საქართველოში არსებობდა ღცთაება მირსას და მითრას კულტი, რომელსაც ხალხი თაყვანს სცემდა... ჩვენთვის საინტერესოა თუ რა ცვალებადობა განიცადა მირსამ ქრისტიანობის პერიოდში და რომელ წმინდანში ჰპოვა მან თავისი ღვათაებრიობის ნაწილობრივი განსახიერება. ამ მხრივ ჩვენ არ დაგვჭირდება სხადასხვა მოსაზრებების წამოყენება. ამაზე გარკვევით მიგვითითებს ხალხში კარგად დაცული სახელწოდება ჯეგე ან ჯგერაგ -მისარონი, რაც ნიშნავ წმინდანს, იმავე დროს გიროგისა და მირსას (მითრას).


წერილი შეიცვალა. tmt: Nov 15 2009, 10:49 PM
 
 
tmt
post Nov 15 2009, 10:43 PM
წერილი #35


Advanced Member
***

ჯგუფი: მოდერატორი
წერილები: 870
რეგისტ: 21-June 08
წევრის ნომერი: 350



ჯეგე, ჯგეგე, ჯგეჰე, გეგე-

ნიშნავს წმ. გიორგის.სვანურად "ჯგერაგ"-იც წმ. გიორგია. ხალხის შემეცნებაში ჯეგე-მისარონის სახით წარმოდგენილია წ. გიორგი.-მირსა. ნ.მარის აზრით მეგრული ჯგეგე, ჯეგე და სვანური ჯგერაგ თავდაპირველად ნიშნავდა მუხას, მუხის ტყეს, რომელსაც ჩვენში თაყვანს სცემდნენ წარმართობის დროს. შემდეგ მუხის რწმენა წმ. გიორგის დაუკავშირდა.საყურადღებოა, რომ ფშავ-ხევსურეთში წმ. გიორგის ხშირად ლოცვებში "მუხის ანგელოზად" მოიხსენიებენ.
ხეთა მსახურება წარმართულ საქართველოში გავრცელებული იყო და განსაკუთრებიტ თაყვანს სცემდნენ მუხას, რომელიც ითვლებოდა მზის ღვთაების სადგომად და მორწმუნეთ თვალში იგი წარმოადგენდა ერთგვარ ფეტიშს. მუხის ნაყოფით-რკოთი იკვებებოდნენ ღორები და ეს ცხოველიც მუხის ღვთაებისადმი იყო შეწირული.
მოხდა ჯერ მუხისა და მისარონის კულტის შერწყმა. შემდეგ ჯეგე-მისარონი გაქრისტიანებულ საქართველოში იღებს წმ. გიორჰის სახეს. მირსას კულტში მოცემულია ქართული რელიგიური შემეცნების სამი პერიოდ: ხეთმსახურება, მაზდეანობა და ქრისტიანობა
.


წერილი შეიცვალა. tmt: Nov 15 2009, 10:48 PM
 
 
tmt
post Nov 15 2009, 10:44 PM
წერილი #36


Advanced Member
***

ჯგუფი: მოდერატორი
წერილები: 870
რეგისტ: 21-June 08
წევრის ნომერი: 350



ჩვენი მიზანია მითრასა და წმ. გიორგის დაპირისპირებით გავარკვიოთ მათ შორის გენეტიკური კავშირი.
წმ. გიორგი პირველ ქრისტიანთა შორის მეომარ წმინდანად და ქრისტიანთა მფარველად იყო აღიარებული...იგი მითრასავით კეთილსა და ბოროტს შუა დგეს დგას და ბოროტების დასათრგუნად იბრძვის. ამ ბოროტების გამოსახულებაც, სწორედ ის გველეშაპია, რომელსაც წმ. გიორგი თავისი მახვილით ჰგმირავს. ამასთანავე ორივე ღვთაება ერთნაირი, სამხედრო მოკაზმულობით არაინ აღჭურვილნი: თავზე ჩაფხუტით, მუზარადით, ხელში უჭირავთ გრძელი შუბი, წელზე არტყიათ ხმალი და თეთრ ცხენზე სხედან...
მითრასა და წმ. გიორგის შედარებას ვიწყებთ პირველყოვლისა ორივე ამ ღვთაებისადმი შეწირული მასხვერპლისა და რიტუალის მსგავსების მიხედვით. მითუმეტეს ჩვენ ვიცით, რომ ამა თუ იმ მთავარ ღვთაებას მისი ღვთაებრივი ფუნქციონალობის მიხედვით ერთ რომელიმე ცხოველის მსხვერპლს წირავდნენ. მიტრას, როგორც სინათლისა და მძლეობის ღვთაებას, სხვა ცხოველებთან ერთად, უმტავრესად ხარებს სწირავდნენ...
...ასეთი შედარებისათვის, სხვათაშორის, საუკეთესო მასალას წარმოადგენს ილორის წმ. გიორგობაც მთელი თავისი რიტუალებით...ილორის გიორგობაზე არსებობს რამდენიმე აღწერა, მაგრამ ჩვენ აქ მოვიყვანთ ყველაზე უფრო ძველ აღწერას, რომელიც ეკუთვნის ალქანჯერო ლამბერტს.
ნოემბრის 20-ს (ძვ. სტილით) დღესასწაულობ წმ. გიორგის დღეს. ხალხში ის ცრუმორწმუნეობაა გავრცელებული, რომ ამ დღეს ეს დიდებული მოწამე მოიპარავს არემარეში ხარს და ღამით მოიყვანს ილორის ეკლესიაში, რომელიც მის სახელზეა აშენებული. ამ ეკლესიას დიდ პატივსა სცემენ არამც თუ მეგრელები, არამედ მახლობელი ხალხნიც. ამიტომ მდიდარია ეს ეკლესია ოქროთი და ვერცხლით და ძვირფასი თვლებიტ შემკული ხატებით. თვიტ კარები ვერცხლით შემკულია. იმდენად თაყვანს სცემენ ამ ეკლესიას, რომ თუმცა იგი მოშორებულად, ზღვის პირას დგას, მაგრამ ფიქრი არ არის, რომ ვინმემ გაქურდოს იგი. არტამც თუ კარის გატეხვის შიში არა აქვთ, არამედ მისი ძვირფასი ქვები, რომ ახლომახლო გზაში დაააბნიონ, იმას ხელს არავი ახლებს. ამ წმინდანის შიშით მარტო აქაურები კი არა, არამედ თვით აფხაზებსაც, რომლებიც სრულიად მოკლებულნი არიან სარწმუნოების სინათლეს, ეშინიათ მისი და თაყვანს სცემენ მას.
ეს შიში უმთავრესად აი საიდან წარმოსდგება: ამ ეკლესიის კედელზე რამდენიმე ფრიად დიდი შუბია, რომელთაც რკინის დიდი ორპირი მახვილი აქვთ. მღცდელებს ხალხში ის აზრი გაუვრელებიათ, რომ წმ. გიორგი ერთ-ერთი შუბით უსათუოდ მოჰკლავს იმას, ვინც მის მიმართ გამოიჩენს უშიშროებას. ამ ამბით დაშინებუ;ლი, ვერავინ ბედავს ამ ეკლესიის გაქურდვას, ან სხვანაირად შეურაცხყოფას.
20ნოემვერს მთავარი თავისი ჯარისკაცებით, თავად-აზნაურებით და ოდიშის ხალხით მიდის ილორის ეკლესიაში დღესასწაულზე დასასწრებათ და იმის სანახავდ, თუ როგორე მოიყვანს წმ. გიორგი ხარს. მარტო ოდიშელები კი არა, აფხაზები და სვანებიც ბლომად მოდიან. ეკლესიას გარს უვლის გალავანი, რომლის სიმაღლე იქნება ტითქმის 15 მტკაველი.
შესავალთან დიდი კარებია. და ამ კარებზე აგებულია მშვენიერი სამრეკლო, მრავალი ზარით. წინა დღით, როცა დაბნელდემა მთავარი მოვა თავის ამალით და კარტან, რომელშიც არიან ეპისკოპოსები, თავადები და აზნაურები კლიტით დაკეტავს ამ კარებს და გარდა ამისა, კლიტეს დაასვამს თავის ბეჭედს და წავა მოსასვენებლად. მეორე დილას, გათენებამდის,მთავარი ისევ მოვა თავის ამალით.რომ დარწმუნდება მთავარი, რომ ბეჭედი მთელია და არვის ხელი არ უხლია, მოხსნის ბეჭედს და კარს გაღებს. შიგნით გალავანსა და ეკლესიას შუა, დაინახავენ ხარს. ამის დანახვაზე მთელი ხალხი დიდი მოწიწებით მადლობას შესწირავენ წმ. გიორგის ამისთანა ხარის მოყვანისათვის. მაშინვე მოჰყვებიან ზარების რეკვას და ამით აგებინებენ ყველას-ხარი მოყვანილიაო. ყველანი დარწმუნებულები არინ, რომ ხარი თავისი ხელიტ სემოიყვანა წმ. გიორგიმ-ამბობენ კიდევ, რომ წმ. გიორგი სამჯერ მიიყვანს ამ ხარს ზღვიდან მთამდე და მტიდან ზღვამდე და ამ გზით კურთხეულ ქმნილს ეკლესიის გალავანში დააგდებს ხალხის სასარგებლოდ.
ხალხში დიდ ლაპარაკს გამოიწვევს ეს ხარი იმისდა მიხედვით, თუ რა სახით ნახავენ მას. თუ დაჭერის დროს ხარი არ დანებდა, რქებით ირჩოლებს, იტყვიან, რომ წოლეს უსათუოდ ომი იქნებაო. თუ ხარი დაწოლილი და მტვერში ამოსვრილი იპოვეს, იტყვიან ღომის კარგი მოსავალი იქნებაო, ბოსტნეულისა და პურისაო. თუ ხარი ცვარით დანამული იქნა, კარგი მოსავალი იქნება ღვინისო. თუ ფერად ქერაა, ადამიანთა, პირუტყვთა ხშირი სიკვდილი იქნებაო. და თუ თეთრი ან ჭრელია, ფრიად კარგი ნიშანიაო. თუმცა ეს ნიშნები ყოველ წელიწადს მტყუნდება, მაგრამ მაინც სწამთ, როგორც სახარება. ხოლო თუ ეს ერთ-ერთი ნიშანთაგანი გამართლდა, მაშინვე ყოველმხრივ კაცებს გაგზავნიან და ყველას შეატყობინებენ ამ ამბავს.
ხარს გაიყვანენ გალავნის გარეთ და იქ დააკვლევინებენ იქაურ მცხოვრებს, რომლის ოჯახს ძველთგანვე ეკუთვნის ხელობა. ამ ოჯახშივე ძველიდან დარჩენილია ნაჯახი, რომლითაც უკნა დაიკლას ის ხარი და მას ინახავენ, როგორც საღვთო ნივთს და სხვაზე არაფერზე ხმარობენ. ის კაცი ვინც დაკლავს ხარს, გაანაწილებს კიდეც: უმეტესი ნაწილი რქებითურთ ეკუთვნის მთავარს. ამ რქებს მტავარი შეამკობს ოქროთი და ძვირფასი ქებით, და დიდ დღესასწაულზე ღვინოს დალევს წმ გიორგის სადიდებლად. იმერეთის მეფესაც კარგი წილი ეკუთვნის. თუმცა მეფესთან მთავარი მტრად იყო და ომობდა კიდეც, ამან ნაწილი მაინც გაუგზავნა. მეფემ მიმტანი უხვად დაასაჩუქრა და ისე გამოუშვა. ასევე მოიქცა მთავარი გურიელის მიმართაც. სხადასხვა ძველებურ გვარს ოდისში თავისი წილი აქვს მიჩენილი. რაც დარჩება დაჭრიან წვრილ-წვრილად და დაურიგებენ ხალხს. ამ ხორცს გაახმობენ კვამლზე და დიდის საოებით შეინახავენ ავადმყოფობის დროს მოსახმარად. დარწმუნებულნი არიან, რომ ეს ხორცი საუკეთესო წამალია ყოველგვარი ავადმყოფობის, თუმცა ბევრჯერ ბედნიერი შედეგი არ ჰქონია ამ წამალს, მაგრამ მაინც ყველა ავადმყოფობის დროს ის ურჩევნიათ...
ასეთივე სახის რიტუალი სრულდება კახეთშიც, სადაც ცნობილია აწყურის თეთრი გიორგობა. 14 აგვისტოს, როცა მლოცველები დილით გარიჟრაჟზე შეუდგებიან ტაძრის გარშემო ხოხვით და სხვადასხვა რიტუალით ლოცვა-ვედრებას. ამ დროს უცბათ დაიძახებენ: გზა! გზა! თოკით ხარს შემოარბენინებენ , რომელსაც რქაზე ორი ანთებულ სანთელი აქვს მიკრული. მღვდელი ხარს ბალანს შესტრუსავს და შემდეგ დიდი ზეიმით დასაკლავად წაიყვანენ. ხარს მუხრუჭს მოსდებენ და მიწაზე დააგორებენ. ამ დროს ხალხი დაიძახებს: დიდება შენს სასწაულ მოქმედ ძალას, თეთრო გიორგი, ხარმა რომ ასე მალე იგრძნო შენი ძალა. წაქცეულ ზვარაკს ყელში ხანჯალს გაუყრიან და თუ ხარმა ტოკვა წევა დაიწყო, ხალხში ჩოჩქოლი ატყდება, რომ მსხვერპლი წმინდა გულით არ ყოფილა შეწირულიო. შემდეგ ცეცხლს დაანთებენ, თოფებს ისვრიან და ქადაგად ეცემიან...

http://church.ge/index.php?showtopic=3224&st=20

წერილი შეიცვალა. tmt: Nov 15 2009, 10:48 PM
 
 
tmt
post Nov 15 2009, 10:44 PM
წერილი #37


Advanced Member
***

ჯგუფი: მოდერატორი
წერილები: 870
რეგისტ: 21-June 08
წევრის ნომერი: 350



საყურადღებოა, რომ წმ. გიორგის ერთ-ერთი უდუდესი სალოცავი ლომისის წმ. გიორგი

http://www.orthodoxy.ge/eklesiebi/lomisa/lomisa.htm

რომელიც მლეთაშია (მთიულეთი), ხარი "ლომას" სახელით არის ცნობილი. ეს ლომისას წმ. გიორგი ხალხური თქმულებით ხორასანიდან (ირანიდან) მოსულა. იგი მჯდარა თეთრი ხარის ლომას რქაზე და საქართველოში ისე შემოსულა. ამ ტქმულებით წმ. გიორგი მითრას სამშობლო ირანთან არის დაკავშირებული და როგორც მითრა წმ. გიორგიც ხარზე მჯდომად არის წარმოდგენილი. შეგვიზლიოა ვიფიქროთ, რომ თავდაპირველოდ ხარ-ლომა დაკავშირებული ყოფილიყოს თვიტ ლომთან, რომელსაც მიტრას კულტში მეოთხე ადგილი ეჭირა. მითრას ბარელიეფზე ლომი, როგორც ცეცხლის სიმბოლო, ხშირად არის გამოხატული და ამიტომ საფიქრებელია, რომ ჩვენშიც ლომი მირსასთან ყოფილიყოს დაკავშირებული, როგორც მისი საკულტო ცხოველი. შემდეგ ის ლომი შესცვალა ხარ-ლომამ და იგი დაუკავშირდა წმ. გიორგის. ამას ისიც მოწმობს, რომ ზემო სვანეთში, მესტიის წმ. გიორგის ეკლესიაში დღემდე ინახება ლომის გამოსახულების დროშა და ნეკრესის წმ. გიორგისადმი შეწირულ კურატს ლომ-ტახტს უწოდებენ. ტახებს ხომ მითრას სწირავდნენ. ამგვარად მითრას საკულტო ცხოველები-ტახი, ლომი და ხარი-ქრისტიანულმა რწმენამ ჩვენში წმ. გიორგის დაუკავშირა.
ძველი ქართული ტაძრების ფასადები მითრეუმების მსგავსად, შემკულია ხარის ქანდაკებით, როგორც მაგალითად ბოლნისი, სვეტიცხოველი, იფარის ეკლესია სვანეთში და სხვა. ფრინველებში კი წმ. გიორგის ვენში მამლებს სწირავენ. გიორგობას თელეთში, აწყურში, გერში, არბოში და სხვა, მლოცველებს მიჰყავთ მამლები და ხატს ღამეს უთევენ. გათენებისას მამალს ხელში დაიჭერენ და ეკლესიას მუხლის მოყრით და ვედრებით სამჯერ შემოუვლიან. შემდეგ ამ მამლებს ააფრენე. მამალი მაზდეანებშეი წმინდა ფრინველად იტვლებოდა და იგი დაკავშირებული იყო მითრას რწმენასთან. ხშირად მითრას ბარელიეფზე მამალია გამოსახული. მაზდეანების რწმენით მამალი თავისი ყივილით აფრთხობდა ბოროტ სულებს და ამგვარად იცავდა კეთილმორწმუნეებს სიავისაგან...


წერილი შეიცვალა. tmt: Nov 15 2009, 10:47 PM
 
 
tmt
post Nov 15 2009, 10:45 PM
წერილი #38


Advanced Member
***

ჯგუფი: მოდერატორი
წერილები: 870
რეგისტ: 21-June 08
წევრის ნომერი: 350



ფშავ-ხევსურეთში წმ. გიორგი კოპალა განუქყვეტლის ებრძვის და მუსრავს ბოროტ დევებს. ამასთან აღსანიშნავია, რომ ქართული თქმულებით წმ. გიორგი დაკავშირებულია ამირანთან. სოფ. გერგეთში არსებობს ასეთი გადმოცემა, რომ როდესაც ღმერთმა თავხედობისთვის დასაჯა და კლდეზე მიაჯჭვა ამირანი, ამითი უნდოდა მის დაუძინებელ მტერს გველეშაპს ესარგებლა და ამირანი შეეჭეამა, მაგრამ ეს წმ. გიორგიმ გაიგო, იქვე გაჩნდა და გველეშაპი გააქვავა.
ამიტომ განსაცდელის ჟამს, ქართველი ხალხი, როგორც მითრას მითრიელები, მფარველობისათვის მხოლოდ წმ. გიორგის მიმართვავენ. მითრა იყო ძლეობის, გამარჯვების და ლაშქრის ღვთაება, რომელიც მითრიელების წარმოდგენით ლაშქარს წინ მიუძღვოდა და მტერს მუსრავდა. ამიტომ მითრას მოლაშქრენი ატარებდენ "მითრას მოლაშქრეთა" საპატიო ტიტულს. უძლეველი მითრას დროშის წინამძღოლობით იბრძოდა ლიცინიის ლაშქარი კონსტანტინე მეფის წინააღმდეგ.
წმ. გიორგიც ასეთივე მეთაური და უძლეველი მხედარი იყო ჩვენი ხალხის წარმოდგენით. სუჰუნის წმ. გიორგის ხატზე წარწერები ასე იწყება "მხედართმთავარო, შვიდწილუძლეველო მოწამეო წმ. გიორგი:"...; "მხნეო მხედარო ქრისტესო წმ. გიორგი"...; "მძლეო, დიდო მხედარო:" და სხვა. ფშავ-ხევსურთში წმ. გიორგი ლაშარის ჯვარი და გუდანის ჯვარი (წმ. გიორგი) მოლაშქრეთა წინამძღოლად ითვლებოდა.
ლაშარი ფშავის წარმოდგენით გმირი და უძლეველი მხედარია. იგი მტრისაგან იცავს ფშავისხევს და ლაშქრობის დროს წინ უძღვის მათ. იგი მძლეობის მომცემიაო. ეს უძლეველი მხედარი ლურჯაზე ზის და თავის ჰყმათ უხილავად დაჰყვებაო, რომ ისინი განსაცდელისაგან დაიფაროსო. ლაშარშივე წყდებოდა ლაშქრობისა და ზავის საკითხები. აქ იყო დიდი ლაშარის დროშა, რომელიც ლაშქარს წინ მიუძღვოდა.
ასეთივე მებრძოლია ხევსუეთის გუდანის ჯვარი, რომელსაც წმ. გიორგობით ლოცულობენ. ლაშარობის საქმე გუდანს ეკითხებოდა და ხევსურეთის ლაშქარს მუდამ წინ მიუძღვოდა. ხევსურების რწმენით, თუ გუდანისწმ. გიორგის ლაშქრობაში გაუჭირდებოდა, მას მორიგი ღმერთის ბრძანებით შეეშველებოდნენ კოპალა, პირქუში და სხვანი.
საქრთველოს სამეფო ალამზეც წმ. გიორგი იყო მითრასავით გამოსახული, გარშემო შვიდი მნათობით და ეს დროშა სამეფო ლაშქარს მუდამ წინ მიუძღვოდა. ამირომ, როგორც რომაელი იმპერატორები თავიანთ გამარჯვებას მითრას მიაწერდნენ, ასევე ქართველი მეფეებიც თავიანთ გამარჯვებებს წმ. გიორგის განგებას აწერდნენ. გიროგი მესამის სახელმწიფო ბეჭედზე ეწერა: "წმ. გიორგი მოსავი შენი გიორგი ძალითა შენითა ვძლევ მტერთა ჩემთა"...
ერთი სიტყვით წარმართული რწმენისა და რიტუალით ირკვევა, რომ ქართველ წმ. გიორგის თავი ღვბთაებრიობით გენეტიკური კავშირი ჰქონდა წარმართულ მითრასთან, ანუ მირსასთან, რომლის კულტი მითრაიზმის სახით გავრცელებული იყო ძველი აღმოსავლეთის და დასავლეთის ქვეყნებიში...

(სერგი მაკალათია)

http://church.ge/index.php?showtopic=3224&st=20

წერილი შეიცვალა. tmt: Nov 17 2009, 08:54 PM
 
 
tmt
post Nov 15 2009, 10:50 PM
წერილი #39


Advanced Member
***

ჯგუფი: მოდერატორი
წერილები: 870
რეგისტ: 21-June 08
წევრის ნომერი: 350



ხალხური თქმულება:
რატომ არის საქრთველოში ბევრი ლამაზი

იყო ინდოეთის მეფე შედათი, კაცი იმდენად გულზვიადი და კადნიერი, რომ გადაწყვიტა ქვეყნად სამოთხე აეშენებინა: ხალხი ღმერთად მიმიჩნევსო.
გააშენებინა ედმი. იგი მართლაც საუცხოო სანახავი იყო და სწორედ სამოთხეს ჰგავდა, მაგრამ...
-რა სამოთხეაო,-კრძალვითა და მოწიწებით მოახსენეს შედათს,-როცა სიგ ანგელოზნი არ არაინო?
მეფემ მაშინვე მნოუწოდა თავის მხლებლებს და უბრძანა: დაიარეთ ქვეყანა და, სადა კი ნახოთ ლამაზი ქალი, მე მომგვარეთო.
მეფეს უნდოდა, რომ ეს ლამაზები სამოთხეში დაესახლებინა.
მხლებლებმა შეასრულეს ბრძანება მეფისა, შეკრიბეს "გურიები" მთელი ქვეყნის პირზე და გაემართნენ ინოდოეთს, კავკასიაში რომ მოვიდნენ, აქ შეიტყვეს უცებ, რომ ღმერთმა უწყალოდ დასაჯა შედათი კადნიერებისათვის, დაახვია უმარავი კოღო, რომელთაც ისე დაჰკბინეს უბედური მეფე, რომ რუმბივით დასივდა და მელე სულაც განუტევა.
ლამაზმანებმა ეს ამბავი რომ მოისმინეს, გადაწყვიტეს, ნუღარც უნდოეთში წავალთ, ნუღარც ჩვენს ქვეყანაში დავბრუნდებითო, დავრჩეთ აქ, ამ ტურფა მხარეში, ყოველგვარ სამოთხეს სჯობიაო.
ეს არის მიზეზი იმისა, რომ საქართველოში ასე ბევრი ლამაზი ქალია
.


http://church.ge/index.php?showtopic=3224&st=20

წერილი შეიცვალა. tmt: Nov 15 2009, 10:50 PM
 
 
tmt
post Nov 15 2009, 10:53 PM
წერილი #40


Advanced Member
***

ჯგუფი: მოდერატორი
წერილები: 870
რეგისტ: 21-June 08
წევრის ნომერი: 350



ბებრისციხის ლეგენდა


მცხეთა ყოველი მხრიდან კარგად გამაგრებული და სტრატეგიულად შესანიშნავი დედაქალაქი იყო! ერთერთ ასეთ საიმედო საგუშაგოს ბებრის ციხე წარმოადგენდა!
ის იმდენად ძველია, რომ მისი ნიშებისა და საბრძოლო ხვრელების მიხედვით, ჯერ კიდევ მშვილდ-ისრის მეტი იარაღი არ სცოდნიათ!!!!! თუმცა, როგორც ყველა ციხე-იმდენჯერ აშენდა და გადაკეთდა, რომ ზუსტი თარიღი არ ითქმის ხოლმე!!!
ეს ციხე ვინმე სიმონს აუგია ხეობის ვიწრო ადგილას! გზა გადაუკეტავს და შიგ მეციხოვნეები ჩაუყენებია. მას ორი შვილი ჰყავდა: მოსიყვარულე და სათნო-მაკრინე და გულქვა, მიუკარება მამუკა!
მამის გარდაცვალების შემდეგ მამუკამ დიდი გადასახადი დაუწესა ყმებს. მაკრინემ ხვეწნით თავი მოაბეზრა ძმას, ეს ხალხი შეიბრალეო და მამუკამ დაც არ დაინდო-კოშკში გამოკეტა!!!!
ერთ დღეს, როცა ყმებს წყალ-წყალა საჭმელს უმზადებდნენ, ქვაბში ყვავები ჩაცვივდნენ. ყმებმა წყალი გადაღვარეს და მამუკას რისხვა დაიმსახურეს. ყმების დასასჯელად გაქცეულა, მაგრამ ქვაბიდან გველები ამოსულან და შემოხვევიან. სასიკვდილოდ განწირული მამუკა ღმერთს შევედრებია-ოღონდ გადამარჩინე და ეკლესიას აგიგებო! კოშკის სარკმლიდან მაკრინესაც დაუნახავს და გულმხურვალედ ულოცია-ძმისთვის სიცოცხლე შეენარჩუნებინა უფალს. ღმერთს ვედრება შეუსმენია!

დაღუპვას გადარჩენილ თავადს საკუთარი ქონება ყმებისთვის დაურიგებია! ციხიდან წასულა და ბერად შემდგარა. მაკრინეც მონაზვნად აღკვეცილა მცხეთას!
ამ ამბიდან 70 წლის შემდეგ მაკრინე გარდაცვლილა. დაკრძალვაზე მოსულა გათეთრებული უცნობი მოხუცი, დაჩოქილა, მიცვალებულს შუბლზე მთხვევია და თავდახრილს ასე მიუმართავს მისთვის: "დაო ჩემო,ჩვენ შევასრულეთ ჩვენი აღთქმა." ეს უთქვამს და უსულოდ დაცემულა იქვე! ლეგენდის მიხედვით ამიტომ ეძახიანო ბებრისციხეს!


http://www.karavi.ge/viewtopic.php?t=523&a...sc&start=45
 
 
tmt
post Nov 15 2009, 11:01 PM
წერილი #41


Advanced Member
***

ჯგუფი: მოდერატორი
წერილები: 870
რეგისტ: 21-June 08
წევრის ნომერი: 350



ლეგენდა აბუდელაურის ტბებზე და როშკის ლოდზე



ლეგენდა ლამაზია, როგორც ნამდვილ ლეგენდას შეეფერება

ჭაუხების ძირას სამი ძმა დევი ცხოვრობდაო, ერთხელაც ამ დევებმა ერთ კაი ყმას (სახელი არც მას ახსოვდა) და მოსტაცესო, გამოედევნა ეს კაი ყმაო და "გაჰკვეთა ცხენი და კაცი, წვერიც უწვდინა ქვიშასაო" ხომ გაგიგიათ ასე უქნია იმასაც, შოლტით გადაჭრა ერთი დევიო, დანარენ ძმებს შეეშინდათ, გაათავისუფლეს ქალი და გაიქცნენო...

ეხლა როშკის ლოდი არის ის გადაჭრილი ძმა დევი, ორი ძმა კი აბუდელაურის ტბებში ჩაძვრნენ და დაიმალნენ, ეხლა უძიროებია ეს ტბები, იმიტომ რომ შიგ დევები ცხოვრობენო !!!


http://www.karavi.ge/viewtopic.php?t=523&a...sc&start=45

ლეგენდა აბუდელაურზე და დევებზე II
http://publish.dlf.ge/sergimakalatia/khevsureti.htm

ხელხური თქმულებით, ერთხელ ფშავ-ხევსურეთში დევები მოგროვილან და მათ ფშავ-ხევსურეთის არაგვის დაგუბება განუზრახავთ. ეს რომ ფშავის იაჴსარს და ხევსურეთის კოპალას გაუგიათ, მაშინვე ერთმანეთისათვის ძმობა შეუფიცავთ და საომრად ფშავის ჭალაზე ჩასულან. აქ დევები ქვებს აგროვებდნენ თურმე, რომ არაგვი დაეგუბებინათ და ფშავ-ხევსურეთი წაელეკათ. ამტყდარა ბრძოლა და დახოცილი დევებისაგან არაგვის წყალი წითლად შეღებილა. მაგრამ ერთი დიდი დევის მოკვლა გაძნელებულა, მას ზურგზე დიდი ქვა ეკიდა თურმე და ამით წყლის დაგუბებას ცდილობდა. ხანგრძლივი ბრძოლის შემდეგ კოპალას დევისათვის ლახტი მაგრა დაუკრავს და იქვე გაუგორებია. მაგრამ მეორე ცალთვალა დევი ხევსურეთისაკენ გაქცეულა და აქ როშკის ხორხის ტბაში, აბუდელაურის ტბაში ჩავარდნილა, იაჴსარი ამ დევს დასდევნებია და იგი შიგ ტბაში მოუკლავს.




ლეგენდა აბუდელაურის ტბების და დევების შესახებ III

(ავტორი - ბაბუა ალუდაური)

,,...სინდაურაის მაღალო ყინულის ზარადიანო...”

აბუდელაურის ტბებს ღვთის შვილთა და დევ-კერპთა ბრძოლის ერთ-ერთი ეპიზოდი უკავშირდება.

მივყვეთ მოვლენათა მსვლელობას და ბოლოს აბუდელაურის ტბებთან მიგვიყვანს დაჭრილ დევს გამოდევნებული იახსარის (ზოგ ვარიანტში - კოპალას) კვალი.

,,გმირი კოპალასა’’ და ,,ლაღი იახსარის’’ ამბები ალექსი ოჩიაურის მიერ უკანაფშავის ცნობილი ხევისბერის ბიჭურ ბადრიშვილისაგან არის ჩაწერილი.

იახსარი თავიდან ყოფილა ხორციელი, წმინდა ბერი. ღვთით ბოძებული დიდი ძალის წყალობით იგი ებრძოდა დევებს და ანადგურებდა. იმ დროს დევ-კერპნი ,,ზეპირად გამოსულნი” ყოფილან, ხოცავდნენ და ჭამდნენ ადამიანებს. ამიტომ ,,მორიგე ღმერთმა’’ იახსარს და კოპალას, ერთურთის მოძმეთ, ორივე წმინდა ბერს, მიულოცა ძალა და შეძლება დევებთან ბრძოლისა და მათი განადგურებისა.

იახსარს სოფელ შუაფხოს მახლობლად ჰქონდა პატარა სამლოცველო, საბერო, საცხოვრებელი და საყარაულო, საიდანაც უთვალთვალებდა ერთ დიდსა და მდიდარ დევს ,,გამხვეურას’’. გამხვეურა იმ დევს იმიტომ ერქვა, რომ ,,გახვივებული’’ ე.ი. გამდიდრებული და გამრავლებული იყო ცხოვრებითა და ცოლ-შვილით.

გამხვერუას დედა იყო ცხრათავიანი და ცხრა ვაჟი ჰყავდა.

ცხრათავა დედა ჰყოლიყო,
ცხრათი გამზრდელი შვილისა,
სალუდე ქვაბი თავს ედგა,
საზარელ იყო სინისა.

გამხვეურა ცხოვრობდა იახსარის საცხოვრებლის მახლობლად. ამ ადგილს ახლა გამხეურთკარი ჰქვია - დევის სახელიდან გამომდინარე.

გამხვეურას საცხოვრებლის მოპირდაპირე მხარეს, იქ სადაც ახლა სოფელი თხილიანია, იყო კიდევ ერთი სოფელი დევებისა. გამხვეურას და იმ სოფლის დევებს ფაცერი ჰქონდათ გაბმული შუაფხოს ჭალაზე და გამვლელ-გამომვლელებს არ უშვებდნენ. დევები გამრავლდნენ და მოინდომეს ,,ავისგორს’’ დასახლება, სადაც ახლა იახსრის სალოცავია, სოფელ შუაფხოში. დაიწყეს სახლის მშენებლობა.

იახსარი ხატის ხევის მხრიდან მიეპარა დევებს იმ დროს, როდესაც ისინი კარის თავზე დასადები ქვის აწევას ცდილობდნენ, მაგრამ ვერ ეწეოდნენ. იახსარმა გადაიწია კალთები და ქვა მარტომ დადო თავის ადგილზე. დევები მიხვდნენ, რომ ის იახსარი იყო, შეეშინდათ და ავიგორიდან გაიქცნენ. იახსარმა თავისი დადებული ქვაც მათ ესროლა და გამხვეურთკარში სახლი დაუნგრია.

ფშავის ხელობაზე მცხოვრები დევების ამოწყვეტის შემდეგ ივრის ხეობაში გადავიდა და იქ დევებისაგან დატყვევებული მჭედელი ,,პირქუში’’ გაათავისუფლა.

პირქუშიც ხორციელი იყო, შემდეგ ხთიშვილი გახდა და დღეს ფშავში ახადელები (ახადი მიხა ხელაშვილის სოფელია), ხოლო ხევსურეთში სოფელ გაცალიგოს მცხოვრებნი ლოცულობენ. ამ ორი სოფლის მკვიდრნი, როგორც ერთი სალოცავის ყმები, ერთი-მეორესთან ახლო ურთიერთობაში არიან.

ივრის ხეობიდან მობრუნებულმა იახსარმა თხილიანაში მცხოვრები დევები დახოცა, მაგრამ ერთი გამორჩეულად დიდი დევი ხევსურეთისკენ გაექცა და იახსარიც კვალზე მიჰყვა.

სოფელ როშკასთან მან დევს ლახტი ესროლა და თვალი დაუზიანა. ლახტი დიდ ლოდსაც მოხვდა და ოთხ ნაწილად გახლიჩა. ეს ლოდი დღესაც იმავე ადგილას დევს როშკის ხეობაში. დაჭრილი დევი ხეობის სათავისკენ გაიქცა, აბუდელაურის ერთ-ერთ ტბამდე მიაღწია და წყალში ჩაძვრა. იახსარი თან ჩაჰყვა დევს და ტბაში მოკლა. დევის სისხლმა ტბის ზედაპირი დაფარა. რაკი უწმინდურის სისხლში ჰქონდა ხელი გარეული, იახსარი ტბიდან ვეღარ ამოვიდა.

სამი წელიწადი დაჰყო ტბის ფსკერზე. ბოლოს ერთმა მკითხავმა იახსარის ყმებს უთხრა - იახსარი მაშინ ამოვა ტბის ძირიდან, როდესაც ოთხრქა და ოთხყურა ცხვარს იშოვით და მის განსაწმინდელად ტბის ნაპირას დაკლავთო. ასეთი ცხვარი იახსრის ყმებმა დიდი ძებნის შემდეგ ერთი ბლოელი კაცისგან იყიდეს, დაკლეს და ტბის ზედაპირიც გაიხსნა. იქიდან თეთრი ბროლის ქვა ამოვიდა, რომელზეც იახსარი იჯდა მტრედის სახით. აქედან გაფრენილი იახსარი (მტრედი) ლიქოკის ხეობის ერთ მაღალ მთაზე - კარატის წვერზე დაჯდა. იქ იახსრის ნიში და საზარე ააშენეს. კარატიდან უბისთავს გადაინაცვლა. იქაც ნიშია. ბოლოს შაუაფხოში დაბრძანდა და იახსრის მთავარი სალოცავიც იქ არის.

კოპალას ყმები ამ დევის მოკვლად თავის სალოცავს მიაწერენ.

კოპალა იახსრის მოძმედ ითვლება. ისიც, იახსრის მსგავსად, ხორციელი ყოფილა. ბავშვობაში დევებს მოუტაციათ, როგორც გამორჩეული ყმაწვილი. დიდი ხნის წვალების შემდეგ დევებს გამოჰპარვია და წმინდა ბერებთან მისულა სალოცავად. გამწარებულ კოპალას დამბადებლისთვის იმდენი ძალა უთხოვია, რამდენიც დევების გასანადგურებლად დასჭირდებოდა. დამბადებლმა მას საჭირო ძალა უბოძა. კოპალა მიადგა დევებისა და მათი ხელმწიფის საცხოვრებელ ადგილს - ციხეგორს (სოფელ აკუშოს მახლობლად) და დევებს იქიდან წსვლა უბრძანა. თანაც, თავისი ძალა რომ ეგრძნობინებინა, რკინის კუნძს ცული დაკრა და შუაზე გააპო.

დევებმა შესთავაზეს - ირემთკალოდან (სოფლის სახელია უძილაურის თავზე) ციხეგორისკენ ქვები გავისროლოთ და ვინც აჯობებს, ციხეგორიც იმას დარჩესო.

დანიშნეს შეხვედრის დღეც. დათქმულ დროს ყველამ ირემთკალოზე მოიყარა თავი, მარტო ხაშრელი (ადგილის სახელია ივრის ხეობაში) დევი ბეღელა არ მოვიდა. მას იახსარმა შეუკრა გზა საპარავის ყელში, დაჰკრა ლახტი (,,აიმაღლა საგმირო’’ - ხევისბერი ბიჭურის სიტყვებით) და იქვე მოკლა.

ამ დროს, ირემთკალოზე კოპალა და დევები თანაბარი წონის ქვებს არჩევენ და შეჯიბრისთვის ემზადებიან. ციხეგორს კვირია (ერთ-ერთი ძლიერი ღვთაება) არის მსაჯული თუ ვისი ნასროლი უფრო შორს დაეცემა. პირველად დევმა გაისროლა ქვა.

კოპალას ნასროლი შეიძლება დევის ნასროლამდე ვერ მისულიყო, მაგრამ კვირიამ წამოარტყა უხილავი მათრახის წვერი და ქვა უფრო შორს დაეცა.

ციხეგორი და დევთა ხელმწიფის საბრძანებელი კოპალას დარჩა, დევები კი აქედან მაღარისკაროს მახლობლად კართანაში გადავიდნენ (კართანის სამაროვანს, რომელიც 80-იან წლებში გათხარა ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, ადგილობრივი მკვიდრნი დღესაც ,,დევების საფლავთ” უწოდებენ).

ერთ დღეს კართანაში დევებმა მოილაპარაკეს - როდესაც კოპალა სახლში არ იქნება, საბრძანებელი ქვა მოვიპაროთო. ასეც მოიქცნენ, მაგრამ მათ კოპალა დაეწია კართანასთან, ორივე დევი მოკლა და ქვაც იქვე დააგდებინა. იმ ადგილას ახლა ,,კოპალას ნიში’’ და სალოცავია. კართანადან წამოსულმა კოპალამ მიგრიაულთაში მცხოვრები დევები ამოხოცა. კოპალას ყმების მონათხრობის მიხედვით, მიგრიაულთიდან გაქცეულ დევს გაჰყვა კოპალა აბუდელაურის ტბამდე და როგორც იახსრისა და დევის ვარიანტში ვთქვით, აქაც ზუსტად იგივე მეორდება, მარტო ღვთისშვილთა სახელებია შეცვლილი.

დევ-კერპებთან კოპალასა და იასხრის ბრძოლის რამდენიმე ლექსი შემოინახა ხალხურმა პოეზიამ.



* * *

როდესაც როშკას და მის სანახებს ხედავ, არ შეიძლება არ გაგახსენდეს ამ სოფლიდან არხილოსკალოში გადასახლებული ცნობილი მელექსე ივანე წიკლაური (მამუკათ ივანე). ის სიკვდილამდე აქაურობას ელაპარაკებოდა და ალბათ არ დარჩენილა ტოპონიმი, რომელიც თავის ლექსებში არ ეხსენებინოს. ბევრისთვის სწორედ ივანე წიკლაურის ლექსებიდან გაეხვია რომანტიკულ ბურუსში იგივე ,,აბუდელაურის ტბა’’, ,,სინდაურაის მაღალი’’, ,,გაღმ როშკა’’, ,,ბეღლისკარი’’, ,,სალათიე’’ და სხვა.

სინდაურაის მაღალო,
ყინულის ზარადიანო,
ეხლა რომ ჩემებ თვალები,
წინავ სხვებ გიცქერდიანო.
ეემის უკან ვითანი
მავლენ და ჩაივლიანო.
ვით დათხოვნილნი მაკვლავნი
უკან არ ბრუნდებიანო.
კაცთ ხელით შაუჩერებო
სოცოცხლის ბორბლის ტრიალო.
აღაროს მაღბრუნდებია,
რამოდენნ მაგნატრიანო.

როშკის წყლის გვერდზე მიმავალ ბილიკს აბუდელაურის ტბებთან ავყავართ. აქედან თვალწინ იშლება პირაქეთი ხევსურეთი და აღმოსავლეთ კავკასიონის პეიზაჟი. ვეებერთელა ლოდებითა და ათასფერადი ყვავილებით მოფენილ აბუდელაურის ვაკეზე სამი ტბაა. ერთ-ერთ მათგანში ეშვება მწვერვალების ,,დავით აღმაშენებელსა’’ (იგივე ,,სინდაურა’’) და ,,ლადო ასათიანს’’ შორის მდებარე მუდმივი ყინულვარდნილის ფართო ზოლი.


 
 
tmt
post Nov 15 2009, 11:02 PM
წერილი #42


Advanced Member
***

ჯგუფი: მოდერატორი
წერილები: 870
რეგისტ: 21-June 08
წევრის ნომერი: 350



დალი და მონადირე ალმასგილი

ბეჩოელი მონადირე ყოფილა ალმასგილ. მაგრად ნადირობდა თურმე. ეკითხებოდა მისი რძალი ხშIრად:
-რა ამბავია ალმასგილ, შენსავით რომ ვერავინ ნადირობსო?
-შენსთავს მოუარე, არაფერი გეკითხება. ეგ ჩემი საქმე არისო,-ეტყობა ხოლმე ალმასგილი.
მაინც ყთვალთვალებდა რძალი. მოსვენებას არ აძლევდა. ამხანაგს ჩესჩივლა ალმასგილმა:
-შინ მოსვენება არ მაქვს, სანადიროდ წასვლის წინ რძალი თავს დამტრიალებს სულო.
ამხანაგმა უთხრა:
-თუ ასეა, გარეთ გამოდი, მინდორში, იქ დაიძინე და უთენია გამოაგივლი, წავიდეთ სანადიროთო.
დაუჯერა ალმასგილმა. დაწვა მინდორში და სასთუმლად გუდა დაიდო.
გამოვია შუაღამეს რძალი, ეძენა ვაჟი, ეძება და მონახა მინდორში. მიეპარა, გუდას დაუწყო სინჯვა. უცხო, ლამაზი თავსაფარი ჰქონდა გუდაში. ამოიღო რძალმა, გაშალა, მთელ მინდორს გადაეფარა. რძალს შეეშინდა, კეცავს ამ თავსაფარს, კეცავს, ვერ დაკეცა და გუდაში ვერ ჩაატია ნახევარიც. გაიპარა სახლში. გამოეღვიძა ვაჯს, ნახა ეს თავსაფარი, ეწყინა და იმ დღეს სანადიროდ აღარ წავიდა.
მეორე დღეს ვაჟმა ადგილი ინაცვლა და ისევ გარეთ დაიძინა. მოვიდა რძალია. დაიწყო გუდაში ხელის ფათური. ამოალაგა გუდიდან ვაზნები. აწყობს რძალი ვაზნებს უკან-ნახევარიც არ ჩაეტია.
ცუდ გუნებაზე დადგა დილით ალმასგილი:
-სიცოცხლე აღარ მიწერია დიდი ხნისაო,-ამხანაგს უთხრა.
მაინც წავიდნენ მთაში. ერთი ერთ მხარეზე ავიდა, მერე-მეორეზე. დათქვეს: რომ ავიდეთ, რომელიც აუსწრებს, იმან მოძებნოს დაგვიანებულიო.
აუსწრო ამხანაგმა. არსად სჩანს ალმასგილი: ჩაჰტვა ღელეს მეორე მხარეს, ბახა, ზვავი ჩამოწოლილიყო, ზვავის გვერდით ალმასგილის ქუდი ეგდო. მოძებნა და ამოიყვანა მკვდარი. წამოიღო სახლში და მეორე დღეს ისევ ტყეში გაბრუნდა სანადიროდ.
დაანთო ცეცხლი ღამე. მწვადი შეწვა. უცბად ვიღაცამ ჩამოსძახა მთიდან. ეს ყოფილა ნადირთ პატრონი დალი. თურმე თავის დას ეძახოდა: ის ვაჟი გუშინ რად დაღუპე, ზვავი რატომ ჩამოუშალეო?
-ჩემს ნაჩუქარ ვაზნებს და თავსაფარს კარგად ვერ მოურა, თავის რზალს ჩაუგდო ხელშიო.
-ახლა რა ეშველება იმ ბიჭს, არ ვიტიროთო?
-მონადირეა მანდ, მისი ამხანაგი, ის გვიშველისო.
გამოეცხადა დალი მონადირეს და სთხოვა, მოგვიხერხე, რომ შევიდეთ და ჩემი სატრფო დავიტიროთო.
მოვიდა ტრილის დღე. მკვდარი მონადირის ამხანაგმა დაამზადა სასმელი და სატირალი მოაწყო. გაშალა ეზოში და ყველა მოტირალი სუფრასთან მიიპატიჟა. მხოლოდ მკვდრის დედა დაიმალა ოთახში. თავისი მკვდარი ვაჟი ვერ დატოვა. შევიდნენ მკვდართან დალები, გახადეს ტანთ, ახალი აბრეშუმის ტანისამოსი ჩააცვეს. ამ დროს ვერ მოითმინა თურმე დედამ და ამოიხვნეშა. დაფრთხნენ დალები და გაუჩინარდნენ.
ამბობენ დალი მონადირეს შეიყვარებსო და იღბალს მისცემსო, მაგრამ თუ მონადირე ამის შემდეგ სხვა ქალს გაეკარა ან დალის სიყვარულის ამბავი გაანდო, დალი შურს იძიებს და ვაჟს სიცოცხლეს მოუსწრაფებსო. მოკლავს. მერე კი მოვა საფლავზე და აკივლდება, იტირებს და მკვდარ მონადირეს საფლავიდანაც კი ამოიღებსო.
ამიტომ სვანეთში სამი ღამის განმავლობაში დარაჯობენ მონადირის საფლავს-დალმა არ დაიტიროსო.

http://church.ge/index.php?showtopic=3224&st=20
 
 
tmt
post Nov 15 2009, 11:04 PM
წერილი #43


Advanced Member
***

ჯგუფი: მოდერატორი
წერილები: 870
რეგისტ: 21-June 08
წევრის ნომერი: 350



ყვარლის რაიონში მდებარე კუდიგორის მთა ალბათ ყველას გაგიგონიათ, ილია ჭავჭავაძეს აქვს ნახსენები. მის გვერდით ერთი მთაა, ქალი აყვანის მთას უძახიან ადგილობრივები. მასთან ერთი სევდიანი ამბავია დაკავშირებული.

ერთ მწყემს შეყვარებია ბატონის ქალი, ნამეტნავად შეყვარებია. არადა ჩვეულებრივ მწყემს ვინ მისცემდა ბატონის ქალს. ასეთი პირობა დაუდიათ მისთვის, თუ ქალს მთაზე აიყვან, სალამურის დაკვრის გაუჩერებლად, ქალს გაგატანთო.

ამ ჩვენს მწყემსაც აუკიდებია ქალი, დაუწყია სალამურზე დაკვრა და ასე ასულა მთის წვერზე.

სალამურის დაკვრით დაქანცულს მთაზე ასულს სული განიტევებია. ასეთი სევდიანი ისტორია აქვს ამ მთას. ხალხურმა ლეგენდამ ბატონის ქალი მაინც არ გააყოლა მწყემს, მაგრამ მთის წვერზე მაინც აიყვანა, ქალი მისი გახადა. დედულეთში როდესაც მივდივარ, ამ მთას უნდა გავუაროთ გვერდზე, ყოველთვის რაღაცა სევდას იწვევს ეს მთა, მთა დიდი სიყვარულის, სიყვარულის მიღწევის და ვერმიღწევის სიმბოლოსავითაა.
 
 
tmt
post Nov 15 2009, 11:09 PM
წერილი #44


Advanced Member
***

ჯგუფი: მოდერატორი
წერილები: 870
რეგისტ: 21-June 08
წევრის ნომერი: 350



თიანეთის შექმნის შესახებ რამდენიმე ლეგენდა არსებობს.. მათ შორის ასეთიც არის..

ძველად, თურმე თიანეთში ერთი გამორჩეული ოჯახი ცხოვრობდა, ახალგაზრდა ცოლ-ქმარი და ორი შვილი.. ერთს თინათინი ერქვა -- ასულს და ყრმა ვაჟს -- იორამი.. მაშინ მსხვერპლთშეწირვა ხშირი იყო და ქმარს განუცადებია ერთ დღეს ცოლისათვის, შვილები უნდა შევწირო ღმერთსო.. უბრძანებიათ თურმე მისათვის..

ახალგაზრდა დედას არ დაუნებებია შვილები, ვერ გაუმეტებია, რის გამოც თურმე მძიმედ აწამეს..

მსხერპლთშეწირვის დღეს, ჩვეულებრივ, გავსებულა ეზო-მიდამო, კარი, გარეულითა და შინაურებით, ღმერთის მიმართ მთხოვნებლებით, მსხერპლთშეწირვის ოსტატებით თუ აღმასრულებებითა და უბრალო ადამიანებით, ბევრის ბედი ყოფილა ამ ამბავზე დამოკიდებული...

საბრალო დედა დილეგში ჩაესვათ და ისე მიეყვანათ სარიტუალო ადგილზე... გაწამებული კიოდა და უხმობდა საშველად, მაგრამ... უშედეგოდ და უთანადგომოდ...

მზიანი იყო ამინდი თურმე, ამას კი თავიანთი ღმერთის მოთხოვნად მიიჩნევდნენ მაცხოვრებლები.. მამა მოშორებით იდგა და ელოდებოდა აღსრულებას..

და..

და იმ დროს, როდესაც მზეც მწველად აჭერდა და ჩახუთულსა და გაბრუებულ გარემოს ცეცხლის ალი კიდევ უფრო მწველსა და ულმობელს ხდიდა.. როდესაც შესაწირი ბავშვების მამა მოშორებით იდგა და არაფერს ამბობდა.. როდესაც კივილგანგმირული დედა უიმედოდ ცდილობდა მშველელის მოხმობას.. როდესაც ბავშვებიც გამოიყვანეს, გაურკვევლად და მიუხვედრელად ატირებულ-შემცბარები.. როდესაც მოამზადეს კველაფერი იმ საბოლოო წუთებისათვის, რომ მსხვერპლის შეწირვა დაეწყოთ... როდესაც წამები ითვლებოდა.. დანის პირი უკვე კარგად გალესილი სისხლის მოლოდინში ზის მორზე განისვენებდა.. და ცეცხლი მძლავრ ტალღად იტრიალებდა მორევივით ცეცხლის ტალღებს.. ბავშვებს კი უახლოვდებოდა მსხვერპლშემწირავი...

როდესაც ხელი მოჰკიდა და ძალით დააშორა, თითქოსდა გაგლიჯა ერთმანეთისაგან და-ძმა, ხელში ატოტებული წაიყვანა.. მიუახლოვდა მსხვერპლშეწირვის ადგილს... ამ დროს.. ამ დროს.. ამ დროს წამი წუთად გაიწელა.. წუთი - საათად.. საათი - დღედ და დღე-საუკუნედ.. მოიღრუბლა და მიმოშავდა იქაურობა.. მოქუფრულმა ცამ დაამთქნარა და ისე გაიზმორა, ხეებმა ჭახა-ჭუხი დაიწყეს, აკანკალდნენ.. ფოთლებშიშიშსევარდნილი ბებერი მუხებიც კი გალერწმებას ნატრულობდნენ, რომ იქიდან როგორმე ქარს გაჰყოლოდნენ და ფეხაკრეფილები გაქცეულიყვნენ.. აგრუხუნდა მიწა და აიზილა ცასთან და აქუფრდა.. და.. სწორედ ამ დროს ცა გაიხსნა.. ნათელი შემოიჭრა და ხელი დაეშვა მიწაზე.. მზიური ხელი... შემოევლო თინათინს, იორამსა და დედას მათს და წაიყვანა ზეცად... ზეცამ კი უდანაშაულო დედის ცრემლები დააწვიმ-დააწყალა სოფელს.. აზილა დიდი და პატარა ერთმანეთში და ააფორიაქა.. ააწარღვნა და დაიმშვიდობა..

გავიდა დიდი თუ ცოტა დრო.. ეს ამბავი მახლობელმა სოფლებმაც გაიგეს და უდანაშაულო შვილების შეწირვას თავი დაანებეს.. იმ ადგილას კი ახალი სოფელი გააშენეს...

წარღვნის შედეგად გაჩენილ მდინარეს იორამის სასახელოდ იორი დაარქვეს, ხოლო სოფელს თინათინის სახელად - თიანეთი..

დღესაც ხშირად ახსენებს ხოლმე ბუნება იქაურ მოსახლეებს, რომ სამართლიანები იყვნენ და უყვარდეთ ერთმანეთი, ტორემ იორმა ადიდება იცის..


http://www.karavi.ge/viewtopic.php?t=523&a...sc&start=90
 
 
tmt
post Nov 15 2009, 11:12 PM
წერილი #45


Advanced Member
***

ჯგუფი: მოდერატორი
წერილები: 870
რეგისტ: 21-June 08
წევრის ნომერი: 350



კისტანი






ეს ისტორია განთავსებულია აქ
http://www.karavi.ge/viewtopic.php?t=523&a...sc&start=45

კისტანი
(კვირია ჭინჭარაულის ნაამბობი)

კისტნის ისტორია იწყება იჯის კარიდან. გადმოცემის მიხედვით სამი ძმათაბგან ერთი კოჭლი ყოფილა, თუმცა ამის მიუხედავად მოუსვენარი იყო და ვერაფრით შეურჩევია საცხოვრებელი ადგილი. ბოლოს მოსულა დღევანდელი კისტნის ადგილას, მოსწონებია იქაურობა და ჩამომჯდარა. ამის გამო ამ ადგილს იჯის კარი შეერქვა. ეს ადგილი დღევანდელი კისტნის ოდნავ ზემოთაა და იქ დღესაც არის შემორჩენილი დიდი ლოდებით ნაშენები ნანგრევი.

კისტანზე ანდრეზებში ორი დიდი ბრძოლის ისტორიაა შემორჩენილი. პირველი მაშინ მომხდარა, როდესაც კისტნის ციხე ჯერ კიდევ ბოლომდე არ ყოფილა აშენებული, ციხეს ხოლიგა აშენებდა (კისტნის ორი ციხიდან, რომლებიც ზემოთ მთაზე დგას, ერთი ათანდილაანთ მამიშვილობას ეკუთვნის, მეორე - აბულეთაურთ). კისტნის მოპირდაპირე მხარეს არის მთა, რომელსაც ჭეჭყეთს ეძახიან, ამ მთიდან გადმოსულა ქისტებისა და ლეკების ლაშქარი. ლეკებს გადმოუხედიათ და უთქვამთ – ჩავიდეთ იქ, კარგი ქალები ჰყავთო, რაზედაც ქისტებმა უპასუხეს: ,,კარგ ქალებს კარგი ვაჟებიც ეყოლებიანო” და ურჩიეს ლეკებს სოფელს არ დასხმოდნენ თავს. თუმცა ლეკებმა რჩევა არ გაითვალისწინეს და სოფელს შეუტიეს, ქისტები კი უკან გაბრუნდნენ. ბრძოლა მოხდა სულიან წყალთან (სულიანი ხევსურულად სუნიანს ნიშნავს). ამ ბრძოლის დროს იმდენი ლეკი დაუხოციათ, რომ წყალთან დარჩენილი გვამებისგან სუნი დამდგარა, ამიტომაც დაერქვა ამ წყალს სუნიანი. გადარჩენილმა მომხდურებმა გაქცევით უშველეს თავს. მაგრამ გიორწმინდაში მათ შატილივნები დაუხვდნენ და მუსრი გაავლეს. ერთ-ერთი ლეკი გამორჩეულად დიდი ტანისა იყო, რომელსაც ბრძლის დროს ორი კისტნელი მოუკლავს. გიორწმინდაში ის-------ბუჩქის უკან იმალებოდა, სადაც ის ბულომ მოკლა. ამაზე ლექსიც არის შემორჩენილი:

"ლეკო ორ ორის მოკლავო
დედა გაგიწყრა ხვთისაო,
გელიათ ბულომ მაგაბა
წვერთეთრი სიათისაო."

მოკლული ლეკი შატილში დაასვენს. დასატირებლად ამოსულმა დედამ იკითხა – რა მოხდა, როგორ მოკვდაო. შატილივნებმა უთხრეს ორი კაცი მოგვიკლა და მოვკალითო. ამის გამგონე დედამ თქვა – ისე გავზარდე იფქლის ქვის ნაცემი პურის მეტი მაგისთვის არაფერი მიჭმევიაო და რახან ორი კაცის მეტი ვერ მოკლა, ნეხვის გროვაზე გადააგდეთო.

ამ ბრძოლას ხელმძღვანელობდა შამილის ნაიბი ახვედის ვახვედი.

მეორე ლაშქრობა უფრო მასშტაბური იყო. მომხდურთა ჯარი იმხელა ყოფილა, მთელი ჭალა დაუფარავს. კისტანში ათენგენობას ზეიმობდნენ. ამ დროს ხატში ყოფილა მოხუცი დეკანოზი, რომელიც იქვე დარჩენილა მტრის შესაკავებლად, სანამ ხალხი ციხეებს შეაფარებდა თავს. ხატის განძი მაშინ ათანდილაანთ მამიშვილობის კაცს ებარა, მაგრამ ის ისე შეშინებულა, განძი დაუტოვებია და ციხეებისკნ გაქცეულა. სამაგიეროდ, ამ დროს ხატში გუროდან ამოსულმა ბათიკაანთ მამიშვილობის კაცმა განძი არ დატოვა და ციხეებისკენ წაიღო. მოხუცმა ხუცესმა რამდენი ხნითაც შეძლო შეაკავა მტერი და საშუალება მისცა ამ კაცს აესწრო სამშვიდობოს, თუმცა მერე უნახავთ, რომ მას 9 ნატყვიარი ჰქონდა ჩოხაზე.

გადმოცემით განძის გადამრჩენელი ბათიკაანთ მამიშვილობაში კაცები მომრავლებულან, ხოლო ათანდილაანთ მამიშვილობის მამაკაცები პირიქით თითქმის გაწყვწტილან.
 
 

17 გვერდები V  < 1 2 3 4 5 > » 
გამოხმაურება  ახალი თემა
1 წევრი კითხულობს ამ ფორუმს (1 სტუმარი და 0 ანონიმური წევრი)
0 წევრი:

 



  მსუბუქი ვერსია ამჟამად არის: 24th October 2017 - 12:14 PM